Bağlamında Koparılan Edebiyat ve Yeni Bir Pencere

Günümüze kadar uzanan süreç içerisinde yaşam ve yaşama dair birçok sorunun ve çelişkinin temelinde “Sınıflar arası savaş ve mücadele” olduğunu; sömürünün, savaşların, insanların temel haklarından mahrum bırakılmasının, insanın kendini geliştirebilecek imkanların engellenmesinin ve en temelinde “insan” denilen canlıya yapılan bütün saldırıların nedenleri, ne olduğu, bu saldırıların engellenmesinin çözümünü son aşamada: “Sınıflar arası savaş ve mücadele” olduğu gerçekliğini sağlam ve temel dayanaklarıyla söyleyenler biz komünistlerdir ve bu söylediklerimiz artık toplum ve yüzünü Sol’a dönen insanlar tarafından sadece “akademik şölen” algısında değil, Türkiye işçi sınıfının geniş alanlarına ulaşan Bu Düzen Değişmeli vurgusu boyutundadır.

Birçok mücadele alanında siyasetini yapan, sözünü söyleyen ve hiç durmadan mücadele alanlarında yeni açılımlar oluşturan biz komünistler artık küresel boyutta yaşanan Covid-19 salgınında hem kendimiz ve işçi sınıfına yönelik okumalar yapmakta hem de durgunlaşan hayat içerisinde birtakım sorumluluklarımıza dair çalışmaktayız.

Covid-19 salgını evde geçirilen süreyi arttırınca bu zamanı değerlendirebilmek için tabii ki de akla gelen aktivitelerden birisi kitap okumak oluyor. Peki, kitap okumanın ve edebiyatın gerçek anlamı ve gerçek sağladığı kazanımlar nelerdir? Kitap okumak sadece bizim hayal gücümüzü geliştiren, diksiyonumuzu düzelten ve bize okuduğumuz kitabı anlamak ve üzerine düşünmekle mi sınırlıdır sağladığı kazanımlar? Kitap okumanın anlamı sadece başka yaşamlara tanık olmak, farklılıkları tanımak üzerine mi kuruludur? Elbette bu anlamlar ve kazanımları sağlamaktadır. Fakat bu anlam ve kazanımlar üzerine düşünmeyi sağlarken asla şu gözden kaçmamalıdır: Bir kitap okumak ve edebiyat insana en önemlisi “siyaset ve hayata müdahale yetkisini” sağlar aksi de mümkündür; “siyaset ve hayata karşı pasifleştirme operasyonun yeni kurbanları arasına katılmamızı da sağlayabilir. Bu olguyu belirginleştiren ise “Yeni bir pencere” ve biz komünistlerin Nasıl Yapmalı?* üzerinden kalkış noktası sağlamamızdır. “Yeni bir pencere” bugün her şeye rağmen düzenin eski ve çirkin yönlerinden hayata bakmak değil, Marksizm-Leninizmin yenilikçiliğini sahiplenmektir. “Nasıl Yapmalı?” ise tıkanıkları açmak için kullanılan bir başlangıçtır. Edebiyat ve edebiyata dair şeylerde bu tıkanıklığı açmamızın yolu ve yöntemi sosyalizm ve sosyalist edebiyatı savunmaktır. Okuduğumuz herhangi bir kitap veya yazı bizleri bu mücadeleye daha fazla yakınlaştırmalı ve bize daha fazla müdahale yetkisini sağlayıp bizi her açıdan beslemelidir.  Unutulmamalıdır ki bizlerin en büyük iddiası ve aynı zamanda gerçekleştireceği şey “Bu Düzen Değişmeli” dememizdir. Evet tarihsel süreç içerisinde sosyalizmin dünya üzerinde çözülmesi her alanda olduğu gibi edebiyat alanında da bir bağlamdan koparılmanın nasibini almıştır. Edebiyat sadece insanı zayıf ve güçsüz gösteren bir olgu halini almış, toplumsallık yok edilmiştir. Bu nasipten tabii ki de biz komünistlerin mücadele tarihinin içerisinde olan yazarlar ve şairler de saldırıya uğramış. Örneğin bugün Türk şiiri ve yazının gelmiş geçmiş en büyük ustası Nâzım sadece hoşlanılan kişiyi etkilemek amacıyla şiirlerinin kullanılması boyutuna indirgenmiş, Nâzım’ın bu topraklar ve memleketin insanları için siyaset yapması ve komünizm için mücadele etmesi unutulmaya çalışılmakta; Aziz Nesin bir mizahçı olarak ele alınmakta, Rıfat Ilgaz Hababam Sınıfı yazarı olarak tanınmakta ve Sabahattin Ali’nin sadece kitapları bilinip yaşamından söz edilmemektedir. Örnekler elbette çoğaltılabilir ama genel pencerenin bu düzende bu gerçekliğe sahip olmasına karşı bizler her zaman edebiyatın toplumsal bir alanının olduğunu ilerici bir yön taşıdığını üstüne basa basa söylememiz ve gücümüzü örgütleyerek bu gerçekliğe müdahale etmemiz gerekmektedir. Edebiyatın ve kitapların asıl anlamını kazanabildiği bir düzen için mücadeleye!

*Rusça aslı (Что делать?) olan ve Türkçeye Çernişevski’nin “Nasıl Yapmalı?” ve Lenin’in “Ne Yapmalı?” olarak çevrilen iki tane kitap vardır . Her iki kitapta söz konusu başlangıcın anlamı için kullanılabilir.

Denizer Yurt