SOVYETLER BİRLİĞİ ÇİÇEK HASTALIĞI SALGININI SADECE 19 GÜNDE NASIL YENDİ? (*)

2020, insanlığın ilk kez bir salgınla karşı karşıya geldiği yıl değil…

20. yüzyılda çiçek hastalığı salgınının dünya genelinde 300 milyon insanı öldürdüğü tahmin ediliyor. Ancak Sovyetler Birliği’nde bu ölümcül virüs toplamda sadece üç insanın ölümüne neden oldu. Başka ülkelerdeki ölüm sayısı dikkate alındığında ve o zaman SSCB’nin 208 milyondan fazla olan nüfusuna baktığımızda bu gerçekten fena bir sonuç değil. Bu salgın SSCB’ye ilk başta nasıl ulaştı?

23 Aralık 1959 tarihinde Aleksey Kokorekin, Hindistan’dan Moskova’ya geldiğinde soğuk algınlığı

belirtileri gösteriyordu. Semptomları ağırlaşınca hayatının son 5 gününü geçireceği hastaneye kaldırıldı. Ne yazık ki çiçek hastalığı teşhisi ölümünden hemen sonra konulabildi. Çünkü kimse bu vakanın 1936 yılında yenildiği sanılan ve o zamandan beri hiç vaka görülmemiş olan çiçek hastalığı olabileceğini düşünmemişti. Kokorekin’in ölümünden bir hafta sonra hastanenin birkaç hastası daha aynı semptomları gösterdi; ateşli öksürük ve döküntü. Peki, Sovyet hükümeti salgını durdurmayı nasıl başardı?

15 Ocak tarihinde çiçek hastalığı salgını bilgisi Sovyet merkezî hükümetine ulaştı. Sovyet merkezî hükümeti Moskova hastanelerini, klinikleri ve KGB’nin tüm güçlerini derhâl harekete geçirdi. Kokorekin ile temas etmiş herkes karantinaya alındı. Kızının okuduğu üniversiteden 150 öğrenci derslerden hemen sonra karantinaya alındı ve toplamda 9342 kişi karantinaya alınmıştı. Kimse ne Moskova’ya girebilir ne ayrılabilirdi. Hava, demiryolu ve karayolu ulaşımları iptal edildi. Sağlık ekipleri yeni virüs taşıyıcılarını hastaneye kaldırmak için her evi ziyaret etti. Aşının üretimine acil olarak başlandı. 26.000’den fazla sağlık çalışanı ve öğrenci Moskova’ya seferber edildi. Salgına karşı mücadelede belirleyici önlem ise Moskova’da yaşayan bütün yetişkinlerin, çocukların ve hatta ölenlerin bile aşı olmasıydı. Bunun için 3000’den fazla aşı noktası açıldı. Toplamda 9.5 milyondan fazla insan sadece bir hafta içinde aşı oldu.

Hepsinin sonunda SSCB’de 45 kişiye teşhis konulmuş ve bunlardan yalnız 3’ü ölmüştü. 3 Şubat’a kadar bütün SSCB’de artık daha fazla çiçek hastalığı vakası yoktu ve salgın başarıyla durdurulmuştu. Sovyetler’in iyi koordine edilmiş sağlık servisleri ve kanunları dünya genelinde milyonları öldüren bu virüsü sadece 19 günde yendi.

Bütün bunlardan çıkaracağımız sonuç nedir? Sonuç, sosyalist ülkelerin kapitalist ülkelere kıyasla hastalıklarla ve her türlü salgınla başa çıkmada sahip olduğu avantajdır. Çiçek hastalığında SSCB’den, sıtmada Küba’ya…

(*) Bu yazı Oğulcan Kutay tarafından “How the USSR DEFEATED a smallpox EPIDEMIC in just 19 DAYS” adlı YouTube videosundan Türkçeye çevrilmiştir.